14/08/2026
Mustafa Kemal Atatürk ve İttihat ve Terakki, Osmanlı Devleti’nin son döneminden Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna uzanan siyasi ve askerî dönüşümü anlamak açısından önemli bir başlıktır. İttihat ve Terakki Cemiyeti, II. Meşrutiyet’in ilanında ve 1908 sonrasında Osmanlı siyasetinde belirleyici rol oynadı. Cemiyetin tarihindeki önemli isimler arasında İbrahim Temo, Abdullah Cevdet, İshak Sükûtî, Ahmed Rıza, Mizancı Murad, Enver Paşa, Talat Paşa ve Cemal Paşa gibi farklı dönemlerde öne çıkan isimler bulunuyordu. (TDV İslâm Ansiklopedisi) Enver, Talat ve Cemal Paşalar, özellikle 1913-1918 döneminde İttihat ve Terakki yönetiminin en görünür üç siyasi figürü hâline geldi. Enver Paşa Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili olarak askerî politikalarda, Talat Paşa devlet yönetiminde, Cemal Paşa ise özellikle askerî ve Suriye cephesindeki görevleriyle öne çıktı. (TDV İslâm Ansiklopedisi) Mustafa Kemal ise gençlik döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne üye olmuş, ancak cemiyetin örgütlenme biçimi ve özellikle ordunun siyasetten uzak durması gerektiği konusunda yöneticilerle görüş ayrılıkları yaşamıştır. Bu nedenle Atatürk’ün İttihat ve Terakki ile ilişkisini yalnızca “ittihatçıydı” veya “ittihatçı değildi” şeklinde değerlendirmek tarihsel tabloyu basitleştirir. (Atatürk Ansiklopedisi) İttihat ve Terakki’nin yükselişi, II. Meşrutiyet, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti’nin son yılları ve Millî Mücadele’nin ortaya çıktığı siyasi ortamı anlamak açısından kritik bir yere sahiptir. ً
