23/05/2023
การคัดแยกผู้ป่วย หรือผู้บาดเจ็บ ณ จุดเกิดเหตุอย่างรวดเร็ว เพื่อจัดกลุ่มในเบื้องต้น การคัดแยกไม่ต้องใช้ข้อมูลมาก โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ก่อน คือ 1. เดินได้ 2. เดินไม่ได้
อ้างอิง : ศูนย์แพทย์ภัยพิบัติและฉุกเฉินเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์ วิทยาลัยวิทยาศาสตร์การแพทย์เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์ ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
สำหรับผู้ที่เดินไม่ได้ ใช้หลักประเมิน XABCDE (จากเดิมคือ ABC)
**************************
X = Exsanguination hemorrhage Control arterial bleeding การห้ามเลือดจากแผลภายนอกที่ออกจากหลอดเลือดแดงอย่างรุนแรง โดยมี 3 วิธีดังนี้
- Direct Pressure ห้ามเลือดโดยการกดลงที่แผลอย่างน้อย 10 นาที
- Pressure Dressing ใช้ผ้าพันแผล (Elastic Bandage) เพื่อห้ามเลือด
- Tourniquet ขนาดที่เหมาะสมต้องกว้างไม่ต่ำกว่า 1.5 นิ้ว โดยรัดเหนือบาดแผล 5-10 ซม. และจดบันทึกเวลา
**************************
A = Airway and Cervical spine protection ดูแลทางเดินหายใจ +C-spine ดูแลกระดูกคอ
โดยการทำ head tilt chin lift (กดหน้าผากและยกคางให้แหงนขึ้น) Trauma jaw thrust (ยกขากรรไกรล่าง กรณีบาดเจ็บที่กระดูกคอ) หรือ Trauma Chin lift (ยกขากรรไกรล่าง อีกคนดึงคาง)
หรือแบบใช้อุปกรณ์
- Oropharyngeal airway (ทำโดย EMT ขึ้นไป โดยศูนย์สั่งการฯ สั่งเท่านั้น)
- Nasopharyngeal airway (ทำโดยผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น)
ถ้าเปิดทางเดินหายใจไม่เป็นผล ให้จัดอยู่ในกลุ่มสีดำ
ถ้าเปิดทางเดินหายใจเป็นผล ให้จัดอยู่ในกลุ่มสีแดง
**************************
B = Breathing and Ventilation ประเมินการหายใจ
หลักการ : ตาดู หูฟัง และสัมผัส
- หายใจได้ : ดูว่าหายใจเร็วหรือช้าไหม, หายใจสม่ำเสมอไหม, ค่าออกซิเจนในเลือดปกติไหม
- หายใจไม่เพียงพอ : ให้ออกซิเจน, ขอทีม Advance สนับสนุน
อุปกรณ์ที่ใช้ช่วยเพิ่มออกซิเจน
- Nasal Cannular
- Simple face mask
- Non-rebreathing mask with reservoir bag
- Bag valve mask
**************************
C = Circulation and Hemorrhagic control การไหลเวียนเลือด และการเสียเลือด
วิธีตรวจสอบเบื้องต้น
- สีผิวและอุณหภูมิ (Skin) ซีดไหม เหงื่อออกไหม ตัวเย็นไหม
- การคลำชีพจร (Pulse) เต้นช้า-เร็วไหม ความแรงสม่ำเสมอไหม จังหวะสม่ำเสมอไหม
- ตรวจ Capillary refill time กดเล็บของผู้ป่วย หรือผู้บาดเจ็บนาน 5 วินาทีแล้วปล่อย ถ้า Capillary refill time สีปกติของเล็บกลับมามากกว่า 2 วินาที ให้จัดอยู่ในกลุ่มสีแดง ถ้า Capillary refill time สีปกติของเล็บกลับมาน้อย 2 วินาที ให้จัดอยู่ในกลุ่มสีเหลือง
**************************
D = Disability การประเมินระบบประสาท
ระดับการรู้สึกตัว (Level of concious)
- A รู้สึกตัวดี (Alert)
- V ตอบสนองต่อเสียงเรียก (Response to Verbal)
- P ตอบสนองต่อความเจ็บปวด (Response to Pain)
- U ไม่รู้สึกตัว (Unresponsive)
Disability (การประเมินระบบประสาท) กระตุ้นด้วยความเจ็บปวด
- การกดที่ปลายเล็บ
- กดที่กล้ามเนื้อบริเวณหัวไหล่ด้านหลัง (Trapezius)
- กดที่ขอบตาบน (Supraorbital Notch)
ระดับการรู้สติ (Level of concious) E-V-M
E : Eye response
- E1 ไม่ลืมตา
- E2 ลืมตาเมื่อเจ็บ
- E3 ลืมตาเมื่อเรียก
- E4 ลืมตาได้เอง
V : Verbal response
- V1 ไม่ออกเสียง
- V2 ออกเสียงไม่เป็นภาษา (ไม่มีความหมาย)
- V3 ออกเสียงเป็นภาษา เป็นคำ ๆ (มีความหมาย)
- V4 ออกเสียงเป็นประโยค แต่สับสน
- V5 พูดคุย ถามตอนรู้เรื่อง
M : Motor response
- M1 ไม่ขยับ
- M2 แขน ขา เหยียดเกร็ง
- M3 แขน ขา งอแบบผิดปกติ
- M4 ขยับเมื่อเจ็บ แต่ปัดไม่ถูกตำแหน่งเจ็บ
- M5 เอามือปัดตำแหน่งเจ็บได้
- M6 ทำตามคำสั่งได้
**************************
E = Exposure and Environmental control
- เปิดเสื้อผ้าออก ดูบาดแผลเพิ่มเติมทั่วร่างกาย
- ดูแขนขาบวม มีแผลกดทับหรือไม่
The Rescue® #ประเมินผู้ป่วย #ประเมินผู้บาดเจ็บ
#ทุกภารกิจมีชีวิตเป็นเดิมพัน
