07/03/2016
Ik kreeg een mooi stukje toegestuurd van Bouwe van Norden over het tot leven wekken van zijn oude Honda CB250 ´Bonk roest´ gereanimeerd:
Honda 250 weer springlevend
Door Bouwe van Norden
Meer dan twee jaar geleden leverde een handelaar in oude motoren en bromfietsen een treurige bonk roest bij mij af. Wie goed keek, kon er nog net een Honda CB 250 K4 uit het begin van de jaren zeventig in herkennen.
Een onschuldig ogende, staande twin naar Engels recept, die medeverantwoordelijk is voor de ondergang van de Britse motorindustrie. Betaalbaar, licht, behendig, oerdegelijk, lekvrij en relatief snel. Een machine waarmee Honda stormenderhand de wereldmarkt veroverde.
De vroege CB’s – en hun voorlopers C72 en C77 - maakten korte metten met het vooroordeel dat Japanners alleen maar slechte kopieën van Europese en Amerikaanse motorfietsen konden maken. De roemruchte viercilinders – CB 350 F, CB 500 F en CB 750 F - die in hun kielzog volgden, maakten het diverse motorfabrikanten in het arrogante Westen nog moeilijker.
Jarenlang heb ik mij als jonge vent (ik ben nu 60) afgezet tegen de Japanse invasie. Tegenover wie het maar horen wilde, verkondigde ik het evangelie van de Engelse motorfiets. Helaas werd mijn gepoch geregeld onderuit gehaald doordat zo’n Brit wegens ernstige gebreken en/of slecht verkrijgbare onderdelen thuis moest blijven.
Dan was ik gedwongen op mijn reservefiets terug te vallen. Naast mijn Triumph Bonneville stond al gauw zo’n verguisde Japanner, een derde- of vierdehands Honda CB 500 F. Machines waarvoor ik minder betaalde dan voor sommige reparaties aan mijn Brit en die zo’n veertig jaar geleden herhaaldelijk onze vakantie hebben gered. Domweg omdat ze het (bijna) altijd deden.
De Bonneville vertrok ongeveer een kwart eeuw geleden. Sindsdien rij ik Honda, bij voorkeur een V-twin met cardan, de CX 500. Een tijdje heb ik nog een Triumph 3TA uit 1967 onderdak verleend, maar ook die heeft het veld moeten ruimen. Oude Honda’s zijn ondertussen gerijpt tot bewonderde en – niet onbelangrijk – betrouwbare klassiekers.
Inmiddels heb ik er een kleine verzameling van opgebouwd. Een collectie die mij terugvoert naar mijn jeugd – ik haalde mijn rijbewijs op een Honda 350 F - en die in niets doet denken aan de gestroomlijnde tupperware raketten & cruisers, die nu de showrooms van motorzaken vullen. Bovendien ligt in mijn motorparadijs de nadruk op lichte machines. Sinds ik met onfatsoenlijk veel plezier op een geleende Honda 200 Benly heb rondgezworven over Italiaanse bergweggetjes, heb ik grote bewondering voor de kabouterklasse.
Een CB 250 twin valt weliswaar net buiten die categorie, maar biedt door zijn lage gewicht bijna dezelfde wendbaarheid. En daarom werd dat roestige exemplaar, dat werd overgeleverd aan het verval en vele jaren onaangeroerd in een vochtig hok stond, bij mij in de garage gezet. Gemotoriseerd jeugdsentiment met ideale rijeigenschappen voor de Noord-Groninger B-wegen.
Helaas heb ik er tot dusver nog geen meter op gereden. Honda’s van meer dan veertig jaar oud kunnen – weet ik nu - net zo hardnekkig dwarsliggen als Engelse motorfietsen. Ondanks eindeloze pogingen (met assistentie van onder anderen Honda-kenners als ing. Ronald van der Ploeg) de Japanse klassieker nieuw leven in te blazen, bleef het resultaat twee jaar lang bedroevend. Maar ik wilde deze keer niet opgeven. Dat had ik al eens eerder – na drie jaar puzzelen - gedaan bij een soortgelijke machine. Een beslissing waar ik nu nog wel eens naar van droom als ik zwaar heb getafeld.
Mede dankzij motorexpert George Schouten is het tij nu gekeerd. Hij boog zich op mijn verzoek nog eens over de ‘puzzelfiets’. Gelukkig ontdekte hij niet dat er eerder door mij of mijn vrienden een stomme fout was gemaakt. Integendeel, de carburateurs waren schoon en kleppen en ontsteking waren netjes afgesteld. George moest ook eens flink achter zijn oor krabben voordat hij op het spoor kwam van de oorzaak van het probleem.
De symptomen waren dan ook verwarrend. De afstellingen klopten en de motorfiets startte. Daarna liep de Honda enkele minuten zoals je van zo’n machine mag verwachten. Vervolgens sloeg hij af en was hij niet meer tot medewerking te overreden. Hij plofte alleen nog een beetje mee als je de startmotor liet draaien.
Het viel George echter op dat het blok bijgeluiden produceerde. Hij dacht even aan een aanlopend onderdeel van de dynamo. Maar nee, daarvan was geen sprake. Plotseling viel het hem op dat de kickstarter zich bijna niet omlaag liet drukken nadat de motor even had gedraaid. En het kwartje viel: een smeringprobleem.
“Om vast te stellen wat er aan de hand is, moet het blok uit elkaar”, constateerde George nuchter. Een ravage kwam aan het licht. Een groot deel van de motor was verstoken gebleven van olie. De nokkenas en tuimelaars hadden geen smering gekregen. Doordat ze na enkele minuten draaien, uitzetten door wrijvingsh*tte, werd de motor letterlijk geblokkeerd.
Hoewel het blok nog liep, waren onder meer de tuimelaars schroot en moesten zuigers worden voorzien van nieuwe pistonpennen en clips. Het centrifugale oliefilter was ook reddeloos verloren. Tot onze opluchting kon de nokkenas nog worden gebruikt.
Een donorblok leverde de zeldzame tuimelaars. Met nieuwe pakkingen en keerringen zette George de krachtbron in elkaar. Voordat het zo ver was, had ik echter een week lang elke middag uren besteed aan een grondige reiniging van alle onderdelen. Met oplosmiddel, kwasten, wattentips en perslucht maakte ik de spekvette componenten boven een roze afwasteiltje brandschoon. De carterdeksels spoot ik opnieuw zilvergrijs.
Tijdens de ontmanteling hadden wij al vastgesteld dat een onzorgvuldige revisie de oorzaak was van de misère. Het deksel van het oliefilter was scheef gemonteerd en het filter zelf zat vol met smurrie. Zo kon de motor geen oliedruk opbouwen, redeneerden wij.
Voor de zekerheid testte George of de opnieuw opgebouwde krachtbron wel een goede oliedruk en oliecirculatie had. Niet dus. Het was ons een raadsel waarom de olie niet naar de cilinderkop werd gepompt.
Een zoektocht op internet bracht uitkomst. Op een forum voor liefhebbers van oude Honda tweecilinders werd melding gemaakt van een rubber balletje waarmee een boring in het carter moet worden afgedicht. Zonder balletje geen oliedruk. Omdat het balletje bij de vorige revisie was vergeten, waren wij ons er niet bewust van dat het ontbrak.
Voor George zat er niets anders op dan het motorblok opnieuw demonteren. De boring werd alsnog afgedicht. Opnieuw werd getest of er overal oliedruk was. Nu met succes. Hoe lang de CB 250 K4 heeft stilgestaan, weten wij niet. Maar de machine loopt nu weer. George heeft zelfs een filmpje gemaakt van de Honda met draaiende motor.
“Hier is nog nooit een motorfiets de werkplaats uitgegaan die ik niet aan de praat heb gekregen”, zegt hij. Klassieke Honda twins hebben vanaf nu geen geheimen meer voor hem. “Alles staat nu op mijn harde schijf”, meldt George. Zodra hij nieuwe banden heeft gemonteerd, mag ik de gereanimeerde CB weer ophalen. Het is geen treurige bonk roest meer. Eindelijk kan de Honda weer doen waarvoor hij is gemaakt. Ronkend over binnenwegen zwerven.
