21/07/2026
Beberapa hari lepas saya ada berkongsi mengenai ketahanan bateri EV. Kali ini muncul p**a satu persoalan yang semakin kerap ditanya.
“Kalau bateri tahan, macam mana p**a dengan motor EV? Lepas habis waranti 8 tahun nanti, kena tukar motor p**a ke?”
Persoalan ini memang menarik kerana ramai orang menyangka motor elektrik mempunyai jangka hayat yang hampir sama seperti enjin pembakaran dalaman (ICE). Hakikatnya, kedua-duanya dibina dengan konsep yang sangat berbeza.
⸻
Motor EV jauh lebih ringkas daripada enjin petrol
Sebuah enjin petrol moden mempunyai ribuan komponen yang bergerak dan saling bergesel.
Antaranya:
* Omboh
* Rod penyambung
* Crankshaft
* Camshaft
* Injap
* Rantai atau tali sawat masa
* Turbo (bagi model tertentu)
* Pam minyak
* Pam air
* Sistem ekzos
* Klac (bagi transmisi manual)
Semua komponen ini mengalami geseran, haba dan kehausan sepanjang masa.
Sebaliknya, motor EV mempunyai reka bentuk yang jauh lebih mudah.
Kebanyakannya hanya mempunyai:
* Rotor
* Stator
* Galas (bearing)
* Aci pemacu
* Sistem penyejukan
* Elektronik kawalan (inverter)
Lebih sedikit komponen bergerak bermaksud lebih sedikit bahagian yang boleh haus atau rosak.
⸻
Berapa lama sebenarnya motor EV boleh bertahan?
Sehingga hari ini, belum ada angka rasmi yang mengatakan semua motor EV perlu diganti selepas 8 atau 10 tahun.
Malah, banyak pengeluar dan jurutera menyatakan bahawa motor elektrik direka untuk bertahan ratusan ribu kilometer, malah dalam banyak keadaan melebihi jangka hayat kenderaan itu sendiri jika diselenggara dengan baik.
Dalam industri, anggaran yang sering digunakan ialah sekitar:
* 300,000 hingga lebih 1,000,000 kilometer, bergantung kepada reka bentuk, penggunaan dan penyelenggaraan.
Sebab itu kita melihat banyak Tesla yang telah melepasi 500,000 km, malah ada yang menghampiri atau melebihi 1 juta kilometer. Dalam banyak kes, bateri mungkin mengalami sedikit degradasi sepanjang tempoh tersebut, tetapi motor asal masih terus digunakan.
⸻
Kenapa motor EV boleh tahan begitu lama?
Motor elektrik bukanlah teknologi baharu.
Teknologi yang sama telah digunakan selama puluhan tahun dalam:
* Kilang-kilang industri
* Mesin CNC
* Kereta api elektrik
* MRT
* LRT
* Lif
* Conveyor
* Pam industri
Ada motor elektrik industri yang beroperasi 24 jam sehari selama puluhan tahun dengan hanya penyelenggaraan asas seperti pemeriksaan bearing dan sistem penyejukan.
Jadi, dari sudut kejuruteraan, motor elektrik sebenarnya merupakan teknologi yang telah terbukti sangat tahan lasak.
⸻
Kalau rosak, bahagian mana yang biasanya terjejas?
Motor EV tidak semestinya perlu ditukar sepenuhnya.
Dalam banyak keadaan, kerosakan lebih kerap melibatkan:
* Bearing yang haus.
* Oil seal atau gasket.
* Sensor.
* Inverter (modul elektronik yang mengawal motor).
* Penyambung atau kabel voltan tinggi.
Motor itu sendiri selalunya masih berada dalam keadaan baik.
⸻
Bagaimana pengeluar menguji ketahanan motor EV?
Sebelum sesebuah EV dijual kepada pengguna, motor akan melalui pelbagai ujian yang sangat ketat.
Antaranya:
1. Ujian ketahanan berterusan (Endurance Test)
Motor dipusing tanpa henti selama ribuan jam bagi mensimulasikan penggunaan bertahun-tahun.
2. Ujian suhu melampau
Motor diuji dalam cuaca yang sangat sejuk dan sangat panas untuk memastikan prestasinya kekal stabil.
3. Ujian getaran
Motor diuji bagi mensimulasikan keadaan jalan berlubang, jalan tidak rata dan gegaran sepanjang hayat kenderaan.
4. Ujian air dan habuk
Motor perlu memenuhi piawaian perlindungan seperti IP67 atau IP68 supaya tahan terhadap air dan habuk.
5. Ujian beban maksimum
Motor dipaksa menghasilkan kuasa maksimum berulang kali bagi memastikan ia mampu menahan pecutan yang kerap.
6. Ujian kejutan haba (Thermal Cycling)
Motor dipanaskan dan disejukkan berulang kali untuk menguji ketahanan bahan serta penebat elektrik.
⸻
Jadi kenapa waranti hanya 8 tahun?
Ramai beranggapan waranti ialah “jangka hayat” sesuatu komponen.
Sebenarnya tidak.
Waranti ialah tempoh pengeluar sanggup menanggung kos sekiranya berlaku kegagalan akibat kecacatan pembuatan atau prestasi di bawah syarat tertentu.
Hakikatnya, banyak komponen direka untuk berfungsi jauh lebih lama daripada tempoh waranti.
Sama seperti peti sejuk, mesin basuh atau penghawa dingin. Warantinya mungkin hanya beberapa tahun, tetapi ramai pengguna masih menggunakannya selama 10 hingga 20 tahun.
Begitu juga motor EV.
⸻
Kesimp**an
Apabila bercakap mengenai EV, ramai memberi tumpuan kepada bateri.
Tetapi motor elektrik sebenarnya merupakan salah satu komponen yang paling matang dari sudut teknologi.
Dengan bilangan komponen bergerak yang jauh lebih sedikit, kurang geseran, kurang haba pembakaran dan reka bentuk yang lebih ringkas, motor EV berpotensi bertahan sangat lama.
Sudah tentu tiada komponen mekanikal yang kekal selama-lamanya.
Namun berdasarkan pengalaman industri, data dunia sebenar dan teknologi motor elektrik yang telah digunakan selama puluhan tahun dalam pelbagai sektor, tiada bukti bahawa pemilik EV secara lazimnya perlu menukar motor sebaik sahaja tamat waranti lapan tahun.
