08/07/2026
ඉංග්රීසීන් හට හිසරදයක් වෙමින්, රාජකීය සිරගත ජීවිතයක් ඉල්ලූ, සිංහලේ අවසන් රජතුමා.
රජෙකුට රජකම, රාජකීයත්වය අත් හැරීම අපහසු ය. මෙරට රාජාවලියේ අවසන් රජු වූ ශ්රී වික්රම රාජසිංහටත් එය පොදු කරුණක් විය. ක්රි. ව 1815 පෙබරවාරි 18 දින ඉර අවරට යද්දී මැද මහනුවරදී එක්නැලිගොඩ මොහොට්ටාල සහ ඔහුගේ පිරිස විසින් බෝමුරේ උඩුපිටිය ආරච්චි ගේ නිවසේදී සිංහලේ අවසන් රජතුමාත් බිසෝවරුනුත් අත්අඩංගුවට ගන්නට සමත් වෙනවා.
එහිදී රජු සහ බිසෝවරුන්ට ඔවුන් සලකන්නේ ඉතාම අමානුෂික අන්දමින්. රජතුමාට පහරදුන් බවත්, බිසෝවරුන් පැළඳ සිටි ආභරණ උදුරා ගනිද්දි තුවාල වී ලේ ගැලූ බවත් ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා. අදටත් ජාතික කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති ලේ වැකුණු ඔවුන් ඒ අවස්ථාවේ හැඳසිටි ඇදුම් ආයිත්තම් ඒ සිදුවීම සනාථ කරයි.
නමුත් ඉංග්රීසීන් රජුට දක්වන්නේ ඔහුවත් බලාපොරොත්තු නොවූ ලෙංගතුකමක්. රජු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් සුළු වේළාවකට පසුව එහි පැමිණෙන මේජර් හාඩි සහ හුක් ඇතුලු ඉංග්රීසි සේනාව, රජ පවුලට හිරිහැර කරමින් සිටි සිංහල පිරිස පලවා හැර රජුට ආචාර කරනවා. ඉන් අනතුරුව රජ පවුලට අලුත් ඇදුම් ලබාදී රැගෙන ආ දෝලවන්ට නංවා ගන්නට කටයුතු කරනවා.
ඉන්පසුව ඉංග්රීසීන් රජුට ඉතා ඉහළ මට්ටමින් සලකන්න කටයුතු කරනව. ස්වල්ප දිනක් තෙල්දෙණියේ රදවා තැබූ රාජකීය පවුලට නායක්කාර් වංශික ඥාතීන් ගණනාවක් ද එක්වෙනවා. 1815 මාර්තු මාසෙ 06 වෙනිදා අද ඔවුන් කොළඹට ලගාවෙනව. රාජකීය පවුල වෙනුවෙන් ගාලු මුවදොර සුවිසල් මන්දිරයක් වෙන් වෙනව. අද වන විට සෙලින්කෝ ගොඩනැගිල්ල අසල පිහිටි සිරකුටිය මේ සිදුවීම සිහි කරන්නට පසුකාලීනව කල නිර්මාණයක් පමණයි.
ඔවුන් කොළඹ රඳවා සිටි කාලය පුරාවට එහි වූ රාජ පවුලේ හැට දෙනෙක් පමණ වූ ඥාතීන් වෙනුවෙන් දිනකට එකල වටිනාකමින් රුපියල් 900 ක මුදලක් වෙන් කරන්න ඉංග්රීසීන්ට සිදු වෙනව. එය අති විශාල මුදලක්. රජතුමා ඉංග්රීසි රජයේ තීරණය අනුව ඉන්දියාවට පිටුවල් කරන්නෙ 1816 ජනවාරි 24 වෙනිදා.
ලංකාවෙ අවසන් රජතුමා දිවයිනෙන් පිට වෙන්නෙත් රාජකීය පෙරහැරකින්. රජතුමා රාජකීය වස්ත්රාභරණයෙන් සැරසී ආණ්ඩුකාරවරයා භාවිතා කල සුදු අසුන් යෙදූ විවෘත අශ්ව කරත්තයේ වරාය දක්වා ගමන් කරන්නෙ. දෝලාවන්ගෙන් ඊට පසු පසින් රාජකීය ඥාතීන් ගමන් කරනව.
මේ අලංකාර පෙරහැර නරඹන්නට කොළඹ ජනතාව එක් රැස් වෙනව. ඒ අතර මාර්ගය උඩින් වූ ආරුක්කු පාලමක් මතටත් ජනතාව රැස් වෙන්නෙ මේ අලංකාර පෙරහැර පැහැදිලිව නරඹන්න. නමුත් තමන් ගමන් ගන්නා මාර්ගයට ඉහළින් ජනතාව සිටිනු දකින රජතුමා පෙරහැර නතර කරන්නට නියෝග කරනව. අනතුරුව රජුගේ ඉල්ලීමට කන් දී මහජනතාව ආරුක්කුවෙන් බිමට බස්සවන්නට ඉංග්රීසීන්ට සිදු වෙනවා. සිරකරුවෙක් වුවත් තමන් සතු රාජකීය අභිමානය අත් හරින්නට ඔහු කැමති නොවූ බව ඉන් පැහැදිලි වෙනව.
රජතුමා මුහුදෙහි නතර කර තීබූ කොන්වෝලියස් නෞකාවට රැගෙන යන්නට රාජකීය ස්වරූපයෙන් හැඩ ගැන්වූ බෝට්ටුවක් යොදාගත් බව කියවෙනවා. අනතුරුව නැවට ගොඩ වන රජුට එහි කපිතාන්වරයා ඇතුලු නිලධාරීන් තූර්ය වාදන සහිත හමුදා උත්තමාචාරයක් පවත්වා රජු නෞකාව වෙත පිළිගෙන ඇත.
ඈතින් පෙනෙන ස්වකීය රාජධානිය ලෙස කම්පිතව බලා හුන් රජතුමා " ඉතින් ආයුබෝවන් ලක් මව්නි ගරු " යනුවෙන් කවි ගායනා ලබ ජනප්රවාදයේ කියවෙයි. නමුත් මේ ප්රකට කවි වෙනත් රචකයෙක් රචනා කරන ලද්දක් වීමට ඉඩ ඇත.
රජු භාරව ඉංග්රීසි ජාතික සිවිල් නිලධාරී ග්රැන්විල් ගමන් කර ඇති අතර, රජු මුල් දින ගණනාව තුල ඔහු හමුවීම පවා ප්රතික්ෂේප කර ඇත. රජතුමා සහ රජ පවුල මුහුදු ගමන තුලදී රෝගී වන අතර, එහිදී රජතුමා බටහිර වෛද්ය ප්රතිකාර ද ප්රතික්ෂේප කොට ඇත.
පසුව ග්රැන්විල් සමඟ මිතුරු වන රජතුමා නෞකාවේ ක්රියාකාරීත්වය කපිතාන් සමඟ නරඹා ඇත. එසේම එක් අවස්ථාවක ඉංග්රීසීන් ආහාර ගන්නා ආකාරය නැරඹීමට තමන්ට අවැසි බවද පවසා ඇත. අනතුරුව පසු දින ඉංග්රීසි නිලධාරීන් වෙනුවෙන් රජු භෝජන සංග්රහයක්ද පවත්වා ඇත.
තවත් අවස්ථාවක තම ආහාර වේළට ව්යංජන මදි බව කියමින් කලහකාරී ලෙස හැසිරී ඇත. රජු කන්ද උඩ රටදී ව්යංජන තිස් දෙකක රස බැලූ රාජකීයත්වයෙන් මිදීමට කටයුතු නොකල බව ඉන්ද පැහැදිලි වෙයි. මුහුදු ගමන නිමාකර ඉන්දියාවට පැමිණි පසුද රජුගෙන් ඉංග්රීසීන්ට ගැලවීමක් නොවුණි. එය මීලඟ ලිපියෙන් විස්තර වෙයි.
1803 දී තම සේනාව සමූලඝාතනය කල රජෙකුට ඉංග්රීසීන් මෙතරම් රාජකීය ගෞරව ලබා දුන්නේ ඇයිද යන්න නැවත නැවතත් සිතා බැලිය යුතු කරුණකි. ඉංග්රීසීන්ට උඩරට අල්ලා ගන්නට උපකාර කල ඇහැලේපොළ නිලමෙගේ ඉරණම මීට හාත්පසින්ම වෙනස් විය. ඔහුට උරුම වූයේ මුරසි දිවයිනේ සාපේක්ෂව කටුක දිවියකි.
© Kokila Withanathanthri
