25/07/2025
សារនេះជាសារដែលចេញពីបេះដូងរបស់ខ្ញុំបាទដែលជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយរូប សូមផ្ញើទៅកាន់មេដឹកនាំគ្រប់រូបនៃ ព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ និងប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ កំឡុងពេលនេះប្រទេសយើងទាំងពីរកំពុងមានសង្រ្គាមយ៉ាងក្តៅគគុករវាងគ្នានឹងគ្នា ដែលបង្ករអោយមានមនុស្សស្លាប់ និងរបួសទាំងសងខាង ពាក្យថាសង្រ្គាមគ្មានអ្វីល្អនោះទេ ប្រាកដជារងផលប៉ះពាល់ទាំងសងខាង។ ប្រជាជនខ្លះនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ប្រហែលជាអាចគិតថាសង្រ្គាមនេះកើតឡើងដោយសារដោយសារកម្ពុជា តែសូមបងប្អូនទាំងអស់គ្នានៃព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ និងសាធារណៈអន្តរជាតិទាំងអស់មេត្តាពិចារណាមើលចុះ កម្ពុជាមានផ្ទៃដីតូចជាប្រទេសថៃ ប្រជាជនតិចជាងប្រទេសថៃ សេដ្ឋកិច្ចខ្សោយជាងប្រទេសថៃ តើកម្ពុជាឯណាមានចិត្តចង់មានជម្លោះជាមួយប្រទេសថៃនោះ ហើយណាមួយកម្ពុជាឆ្អែតឆ្អន់ហើយជាមួយសង្រ្គាមដ៏រាំរ៉ៃរាប់រយឆ្នាំមកហើយ ពួកយើងទើបតែបានសន្តិភាពពេញលេញជាង 30ឆ្នាំនេះទេ។ កំឡុងសន្តិភាពជាង 30ឆ្នាំនេះពួកយើងខិតខំបង្រួបបង្រួមប្រទេសជាតិ ខិតខំអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិពីបាតដៃទទេ និងការពារបូរណភាពទឹកដីដែលយើងសល់ត្រឹម 181,035 km2 ដែលបន្សល់ដោយផែនទីអន្តរជាតិ តែប្រទេសថៃនៅតែមិនសុខចិត្ត ចង់ឈ្លានពានពួកយើងម្តងហើយម្តងទៀតៗ។ ពួកយើងមិនដឹងថា ប្រទេសថៃឡង់ ច្រឡំប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬក៏បន្លំនោះទេ តែទោះយ៉ាងណាក៏គួរបើកចិត្តទទួលយកផែនទីកំណត់ដោយអន្តរជាតិដែលបានព្រមព្រៀងគ្នារួចអស់មកហើយ។
ខ្ញុំចាំសម្តីដ៏មានអត្ថន័យ និងចេញពីបេះដូងរបស់មេដឹកនាំ អុីស្រាអ៊ែល មួយរូប គឺលោកស្រី ហ្គោលដាម៊ែរ (Golda Meir) បាននិយាយថា «មេដឹកនាំដែលធ្វើអោយប្រទេសធ្លាក់ក្នុងភ្លើងសង្រ្គាមដោយគ្មានចិត្តស្ទាក់ស្ទើរ ពួកគេមិនសក្តិសមជាមេដឹកនាំឡើយ» ( A Leader Who Doesn’t Hesitate Before Send His Nation Into Battle Is Not Fit To Be A Leader) ថ្វីត្បិតតែលោកស្រី ហ្គោលដាម៊ែរ ដឹកនាំប្រទេសខ្លាំងធ្វើសង្រ្គាមមិនដែលចាញ់ តែលោកស្រីមិនចូលចិត្តសង្រ្គាមសោះឡើយ ព្រោះបើមានសង្រ្គាមប្រាកដណាស់ប្រាកដជាមានមនុស្សស្លាប់ ទាំងប្រទេសយើង ទាំងប្រទេសដែលយើងប្រយុទ្ធជាមួយទោះតិចក្តីច្រើនក្តី។ ប្រទេសកម្ពុជាក៏ដូចគ្នា ពួកយើងស្អប់សង្រ្គាមណាស់ មេដឹកនាំកម្ពុជាស្អប់សង្រ្គាមណាស់ អ្វីដែលយើងចូលចិត្តគឺការអភិវឌ្ឍន៍ ផ្លូវថ្នល់ស្អាត សាលារៀនស្អាត ដំណាំរីកលូតលាស់ល្អ ផ្កាស្រស់បំព្រង ប្រជាពលរដ្ឋបានរៀនសូត្រជ្រៅជ្រះ មានចំណេះដឹងខ្ពស់ តែសង្រ្គាមនេះយើងមិនមែនជាអ្នកជ្រើសរើសនោះទេ គឺប្រទេសថៃជាអ្នកបង្ករឡើង យើងគ្រាន់តែប្រើសិទ្ធដើម្បីការពារខ្លួន ការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ យើងមិនបំពានអ្នកដ៏ទៃនោះទេ តែយើងក៏ដាច់ខាតស្ម័គ្រចិត្តប្តូរជីវិតមិនអោយអ្នកណាមករំលោភបំពានយើងទៀតដែរ។ ក្នុងនាមជាមនុស្សដែលរស់នៅលើភពផែនដីដូចគ្នា ពួកយើងសង្ឃឹមថាប្រទេសថៃបញ្ឈប់មហិច្ចតារបស់ខ្លួនដែលចង់បានទឹកដីខ្មែរទៀត និងសូមអោយស្ថាប័ណអន្តរជាតិទាំងអស់ជួយពិនិត្យ និងកាត់ក្តីករណីជម្លោះនេះអោយបានលឿនសុក្រិត និងយុត្តិធម៍។ ប្រទេសយើងទាំងពីរនឹងមានសន្តិភាព រីកលូតលាស់ទាំងអស់គ្នា បើសិនមេដឹកនាំនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ ស្រលាញ់កូនចៅរបស់ខ្លួន ស្រលាញ់ប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន ខ្លាំងជាងចិត្តដែលចង់ឈ្លានពានទឹកដីរបស់កម្ពុជា ដែលកំណត់ដោយផែនទីអន្តរជាតិរួចមកហើយនោះ៕
#ពីខ្ញុំ វេជ្ជ.ហ៊ាង រតនា #ប្រជាពលរដ្ឋមួយរូបនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា #ក៏ជាមនុស្សជាតិមួយរូបនៃពិភពលោក #នៃភពផែនដីដ៏ស្រស់បំព្រងរបស់យើង។
这是我作为一名柬埔寨公民，发自内心地向泰王国所有领导人和全体泰王国公民传达的信息。目前，我们两国正处于激烈的战争之中，双方都有人员伤亡。战争这个词并不好，它肯定会对双方造成影响。泰王国有些人可能认为这场战争是柬埔寨造成的，但请泰王国所有兄弟姐妹和国际社会考虑一下。柬埔寨的面积比泰国小，人口比泰国少，经济比泰国弱。哪个柬埔寨想与泰国发生冲突？柬埔寨又是谁，谁对持续了几百年的战争感到厌倦？我们仅仅拥有了30多年的完全和平。在这30多年的和平时期，我们努力统一国家，白手起家发展国家，守护着我们仅存的领土完整，这片土地在国际地图上只剩下181035平方公里。但泰国依然不情愿，一再想要入侵我们。我们不知道泰国究竟是误解了历史，还是在欺骗我们，但我们应该敞开心扉，接受国际社会公认的版图。
我记得以色列领导人果尔达·梅厄说过一句意味深长、发人深省的话：“一个毫不犹豫地将国家送上战场的领导人，不配做领导人。” 虽然果尔达·梅厄领导着一个从未输过一场战争的强大国家，但她却一点也不喜欢战争，因为一旦开战，无论人数多少，无论是在我们国家，还是在我们交战的国家，都必然会有人死去。柬埔寨也是如此。我们非常痛恨战争。柬埔寨领导人也非常痛恨战争。我们想要的是发展，是干净的道路、干净的学校、丰收的庄稼、美丽的鲜花，以及受过良好教育、知识渊博的公民。但我们并没有选择这场战争，是泰国挑起了这场战争。我们只是行使了我们的权利来保卫自己，维护我们领土的完整。我们不会侵犯他人。我们也绝对愿意改变自己的生活，这样就不会再有人侵犯我们了。作为生活在同一个地球上的人们，我们希望泰国能够停止其占领柬埔寨领土的野心，并请求所有国际机构协助迅速、准确、公正地调查和裁决这一争端。如果泰王国的领导人能够更加热爱自己的子孙后代，而不是试图入侵早已被国际地图划定的柬埔寨领土，那么我们两国将和平共处，共同发展。 #我，Heang Ratana 博士 #柬埔寨王国公民 #也是世界公民 #我们美丽地球的公民。
นี่คือสารจากใจของฉันในฐานะพลเมืองกัมพูชา ถึงผู้นำและพลเมืองไทยทุกท่าน ขณะนี้ ประเทศของเราทั้งสองกำลังเผชิญสงครามอันดุเดือด มีผู้บาดเจ็บล้มตายทั้งสองฝ่าย คำว่า “สงคราม” ไม่ใช่คำที่ดีนัก และแน่นอนว่าจะส่งผลกระทบต่อทั้งสองฝ่าย บางคนในราชอาณาจักรไทยอาจคิดว่าสงครามครั้งนี้เกิดจากกัมพูชา แต่ขอให้พี่น้องชาวราชอาณาจักรไทยและประชาคมโลกลองคิดดู กัมพูชามีพื้นที่เล็กกว่า ประชากรน้อยกว่า และเศรษฐกิจอ่อนแอกว่าไทย กัมพูชาประเทศไหนที่ต้องการขัดแย้งกับไทย? และกัมพูชาคือใคร? ที่เบื่อหน่ายกับสงครามที่ยืดเยื้อมานานหลายร้อยปี? เรามีสันติภาพอย่างสมบูรณ์เพียง 30 กว่าปีเท่านั้น ตลอดระยะเวลา 30 กว่าปีแห่งสันติภาพนี้ เราได้ทำงานอย่างหนักเพื่อรวมประเทศ พัฒนาประเทศตั้งแต่ต้น และรักษาบูรณภาพแห่งดินแดนเพียงหนึ่งเดียวของประเทศ ซึ่งมีพื้นที่เพียง 181,035 ตารางกิโลเมตรบนแผนที่โลก แต่ไทยยังคงลังเลและต้องการรุกรานเราครั้งแล้วครั้งเล่า เราไม่รู้ว่าประเทศไทยเข้าใจประวัติศาสตร์ผิดหรือหลอกลวงเรา แต่เราควรเปิดใจยอมรับดินแดนที่ประชาคมโลกยอมรับ
ผมจำคำพูดที่มีความหมายและชวนคิดของโกลดา เมียร์ ผู้นำอิสราเอลได้อย่างดีว่า "ผู้นำที่ไม่ลังเลที่จะส่งประเทศชาติเข้าสู่สงคราม ไม่คู่ควรกับการเป็นผู้นำ" ถึงแม้ว่าโกลดา เมียร์ จะเป็นผู้นำประเทศมหาอำนาจที่ไม่เคยพ่ายแพ้ในสงคราม แต่เธอก็ไม่ชอบสงครามเลย เพราะเมื่อสงครามปะทุขึ้น ไม่ว่าจะมีประชาชนอยู่มากเพียงใด ไม่ว่าจะในประเทศของเราหรือในประเทศที่เรากำลังสู้รบ ประชาชนย่อมต้องตายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่นเดียวกับกัมพูชา เราเกลียดสงครามมาก ผู้นำกัมพูชาก็เกลียดสงครามเช่นกัน สิ่งที่เราต้องการคือการพัฒนา ถนนหนทางที่สะอาด โรงเรียนที่สะอาด พืชผลอุดมสมบูรณ์ ดอกไม้สวยงาม และพลเมืองที่มีการศึกษาและมีความรู้ แต่เราไม่ได้เลือกสงครามนี้ แต่ประเทศไทยต่างหากที่เป็นผู้ก่อสงครามนี้ เราเพียงใช้สิทธิในการปกป้องตนเองและธำรงรักษาบูรณภาพแห่งดินแดนของเรา เราจะไม่รุกรานผู้อื่น เราพร้อมอย่างยิ่งที่จะเปลี่ยนแปลงชีวิตของเรา เพื่อไม่ให้ใครรุกรานเราอีก ในฐานะประชาชนที่อาศัยอยู่บนโลกใบเดียวกัน เราหวังว่าประเทศไทยจะยุติความทะเยอทะยานที่จะยึดครองดินแดนกัมพูชา และขอให้สถาบันระหว่างประเทศทุกแห่งช่วยตรวจสอบและวินิจฉัยข้อพิพาทนี้อย่างรวดเร็ว ถูกต้อง และเป็นกลาง หากผู้นำของราชอาณาจักรไทยรักลูกหลานของตนมากขึ้น แทนที่จะพยายามรุกรานดินแดนกัมพูชาที่ถูกกำหนดไว้บนแผนที่โลกมายาวนาน ประเทศของเราทั้งสองก็จะอยู่ร่วมกันอย่างสันติและพัฒนาไปด้วยกัน #ฉัน ดร.เหิง รัตนา #พลเมืองแห่งราชอาณาจักรกัมพูชา #พลเมืองแห่งโลก #พลเมืองสี่แผ่นดินที่งดงาม
This is my message from the heart as a Cambodian citizen to all leaders and all citizens of the Kingdom of Thailand. Currently, our two countries are in the middle of a fierce war, with casualties on both sides. The word war is not a good word, and it will definitely affect both sides. Some people in the Kingdom of Thailand may think that this war is caused by Cambodia, but please think about it for all brothers and sisters in the Kingdom of Thailand and the international community. Cambodia is smaller in area, smaller in population and weaker in economy than Thailand. Which Cambodia wants to conflict with Thailand? And who is Cambodia, who is tired of the war that has lasted for hundreds of years? We have only had complete peace for more than 30 years. In these more than 30 years of peace, we have worked hard to unify the country, develop the country from scratch, and guard the only territorial integrity of our country, which is only 181,035 square kilometers on the international map. But Thailand is still reluctant and wants to invade us again and again. We don’t know whether Thailand has misunderstood history or is deceiving us, but we should open our hearts and accept the territory recognized by the international community.
I remember a very meaningful and thought-provoking statement by Golda Meir, the leader of Israel: "A leader who does not hesitate to send his country to war is not worthy of being a leader." Although Golda Meir led a powerful country that had never lost a war, she did not like war at all, because once a war breaks out, no matter how many people there are, whether in our country or in the country we are fighting, people will inevitably die. The same is true for Cambodia. We hate war very much. Cambodian leaders also hate war very much. What we want is development, clean roads, clean schools, abundant crops, beautiful flowers, and well-educated and knowledgeable citizens. But we did not choose this war, it was Thailand that started this war. We just exercised our right to defend ourselves and maintain the integrity of our territory. We will not invade others. We are absolutely willing to change our lives so that no one will invade us again. As people living on the same planet, we hope that Thailand will stop its ambition to occupy Cambodian territory and request all international institutions to help investigate and adjudicate this dispute quickly, accurately and impartially. If the leaders of the Kingdom of Thailand can love their children and grandchildren more instead of trying to invade Cambodian territory that has long been demarcated on international maps, then our two countries will coexist peacefully and develop together. .Heang Rottana
