03/07/2026
Việc bố thắng ra nhiều bụi trên các dòng xe phổ thông, SUV, CUV, MPV thật ra là do các hãng sản xuất buộc phải tuân thủ các tiêu chuẩn / yêu cầu về bảo vệ môi trường, loại bỏ amiang ra khỏi vật liệu bố thắng.
Thực tế, việc chuyển từ amiăng (asbestos) sang semi-metallic không phải vì semi-metallic tốt hơn ở mọi mặt, mà chủ yếu vì an toàn sức khỏe và quy định môi trường.
Có thể so sánh như sau:
Vật liệu Bụi Hiệu quả phanh Độ bền Sức khỏe
Amiăng (Asbestos) Ít Tốt Tốt Rất nguy hiểm
Ceramic Rất ít Tốt Tốt An toàn hơn
Semi-metallic Nhiều hơn Rất tốt Rất bền An toàn hơn
Vì sao amiăng bị loại bỏ?
Amiăng có nhiều ưu điểm:
Ít bụi.
Ít kêu.
Giá rẻ.
Chịu nhiệt tốt.
Tuy nhiên, khi bố thắng mòn sẽ sinh ra bụi chứa sợi amiăng cực nhỏ. Nếu hít phải trong thời gian dài, chúng có thể gây các bệnh nghiêm trọng như:
Asbestosis
Mesothelioma
Lung cancer
Vì lý do đó, từ nhiều năm nay:
Nhật Bản,
châu Âu,
Hoa Kỳ,
Hàn Quốc...
đều cấm hoặc hạn chế rất nghiêm ngặt việc sử dụng amiăng trong má phanh.
Tại sao không dùng toàn Ceramic?
Ceramic đúng là:
rất ít bụi,
ít ồn,
sạch mâm xe.
Nhưng nhược điểm:
giá thành cao;
hiệu quả khi nhiệt độ thấp có thể không bằng một số công thức semi-metallic;
trên xe tải nặng hoặc xe thường xuyên đổ đèo, nhiều hãng vẫn ưu tiên semi-metallic vì chịu tải và tản nhiệt tốt hơn.
Vì sao NiBK dùng Semi-metallic?
Các hãng như:
NiBK,
Bendix,
Advics,
Akebono
không đơn thuần thay amiăng bằng sắt. Họ phát triển NAO (Non-Asbestos Organic) và Semi-metallic với công thức pha trộn gồm:
sợi aramid (như Kevlar),
sợi thủy tinh,
sợi đồng hoặc thép (ở một số công thức),
graphite,
cao su,
nhựa phenolic,
nhiều chất độn khác.
Mục tiêu là:
không chứa amiăng,
vẫn giữ lực phanh ổn định,
chịu nhiệt cao,
đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn quốc tế.
Vì sao thấy bụi nhiều hơn?
Bụi nhiều không hẳn là dấu hiệu của bố thắng kém.
Ngược lại, một má phanh có hệ số ma sát cao thường sẽ mòn một lượng vật liệu nhất định để tạo lực phanh. Nếu thiết kế ưu tiên hiệu suất và chịu nhiệt (đặc biệt ở semi-metallic), lượng bụi thường nhiều hơn ceramic.
Đó là lý do:
xe phổ thông đời mới dùng semi-metallic có thể bám bụi mâm nhiều hơn;
còn nhiều xe sang dùng ceramic để giảm bụi, giảm tiếng ồn và tăng sự êm ái, chấp nhận chi phí cao hơn.
Tóm lại:
Amiăng không bị thay thế vì chất lượng phanh kém, mà vì rủi ro sức khỏe rất lớn.
Semi-metallic trở thành lựa chọn phổ biến vì đáp ứng yêu cầu an toàn, độ bền và hiệu suất với chi phí hợp lý.
Ceramic vẫn là vật liệu cao cấp hơn về độ sạch và độ êm, nhưng giá cao và không phải là lựa chọn tối ưu cho mọi loại xe hoặc điều kiện vận hành.
