28/12/2025
ඔබට වටිනා උපදෙසක් ,ඔටෝ ගියර් (Automatic Transmission) වාහනයක් කියන්නේ හරිම සංවේදී මැෂින් එකක්. මැනුවල් වාහනයක් වගේ නෙවෙයි, මේකේ ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන්නේ හරිම සංකීර්ණ හයිඩ්රොලික් පද්ධතියක්. හැබැයි අද සමාජයේ ගොඩක් දෙනෙක් ඔටෝ වාහන හරියටම පදින හැටි දන්නේ නෑ. ඒ නිසා ඔවුන් අතින් සිදුවන පොඩි පොඩි වැරදි නිසා ලක්ෂ ගණන් වලින් පාඩු වෙන්න පුළුවන්. අපි අද බලමු ඔටෝ වාහනයක ගියර් පෙට්ටිය විනාශ කරන මාරාන්තික වැරදි 10 මොනවද කියලා. මේ වැරදි 10 අදින් පස්සේ කවදාවත් ඔයා කරන්න එපා
අංක 01 - වාහනය සම්පූර්ණයෙන් නතර වීමට පෙර 'P' (Park) ගියර් එකට දැමීම
හිතන්න අපි දැන් කොහේ හරි තැනක වාහනය නතර කරන්න හදනව කියලා. එතකොට වාහනයේ රෝද කරකැවෙන එක , සම්පුර්ණයෙන්ම නතර වෙන්න කලින් , ඒ කියන්නේ වාහනය සම්පුර්ණයෙන්ම නවත්වන්න මොහොතකට කලින් , ගියර් එක 'P' එකට දැම්මොත්, ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන පුංචි යකඩ කූරක් වන (Parking Pawl) කැඩෙන්න පුළුවන්. ඒක හරියට දුවන බයිසිකලයක රෝදේ අස්සට යකඩ පොල්ලක් දැම්මා වගේ වැඩක්.
වාහනයක් 'P' (Park) මෝඩ් එකට දැම්මම වාහනය ඉස්සරහට හරි පස්සට හරි පෙරළෙන්නේ නැතුව හිරවෙලා තියෙන්නේ මේ පුංචි යකඩ කූර නිසයි. ඔයාගේ වාහනයේ ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ Automatic වාහනවල තියෙනවා දැති රෝදයක්. ඒකට කියන්නේ Parking Gear එක කියලා. මේ දැති රෝදයේ, දැති අතරට වැටිලා, ඒක කැරකෙන එක නතර කරන පුංචි යකඩ ලීවරයක් හරි, කූරක් හරි වගේ කොටස තමයි, Parking Pawl එක කියන්නේ. ඔයත් ඔටෝ වහනයක් පදින කෙනෙක් නම් මේ ලෝක වීම ඔයාට හොදින් දැනිලා ඇති.
අංක 02 - ඔටෝ වාහනයක් නිවැරදිව නතර කරන "රන්වන් පිළිවෙළ"
අපි දැන් කොහේ හරි වාහනය සම්පුර්ණයෙන්ම නතර කරන්න ඕන වුනාම , වාහනයේ වේගය ක්රමිකව අඩු කරලා, බ්රේක් ක්රමිකව යොදලා , අවසානයේදී බ්රේක් පැටල් එක සම්පුර්ණයෙන්ම යටට පාගල වාහනය නතර කරනවනේ. ඊට කෙලින්ම P එකට දාලා , හෑන්ඩ් බ්රේක් අදින්න එපා. ඒ ක්රමය වැරදියි හා ඔයාගේ ගියර් බොක්ස් එකට හොද නෑ.
වාහනය නතර කරලා කකුලෙන් බ්රේක් එක පාගාගෙනම, 'N' එකට දාන්න. එතකොට එන්ජිම සහ රෝද අතර තියෙන සෘජු සම්බන්ධය තාවකාලිකව නැති වෙනවා.
දෙවනුව හැන්ඩ් බ්රේක් එක තදින් අදින්න.
තෙවනුව කකුලෙන් පාගන් හිටපු බ්රේක් එක (Foot Brake) අතහරින්න: මේක ඉතාම වැදගත්. බ්රේක් එක අතහැරියම වාහනයේ මුළු බරම ගිහින් රැඳෙන්නේ "බ්රේක් පද්ධතිය" උඩ මිසක් ගියර් පෙට්ටිය උඩ නෙවෙයි. පොඩි ගැස්සීමක් වෙලා, වාහනයේ සම්පුර්ණ බර බ්රේක් වලට යනවා ඔයාට දැනේවි
දැන් ආයෙත් බ්රේක් එක පාගලා 'P' එකට දාන්න. එතකොට අර ගියර් පෙට්ටියේ තියෙන පුංචි යකඩ කූර (Parking Pawl) හරිම නිදහසේ ඒකේ තට්ටුවට වැටෙනවා. නිකන් චීස් වගේ.
ඉතින් දැන් මතකයිනේ පියවර 4. ආයේ ස්ටාර්ට් කරලා යන්න හදනකොටත් මේ පියවර ටිකම ආපස්සට අනුගමනය කරන්න ඕනේ. මුලින්ම බ්රේක් එක සම්පුර්ණයෙන් පාගලා වාහනේ ස්ටාර්ට් කරන්න. ඊට පස්සේ දාන්න N එකට. ඒ කියන්නේ ගියර් ලිවරය 'P' සිට 'N' එකට ගේන්න. මෙතැනදී වාහනය 'P' ගියර් එකෙන් ඉතාම සැහැල්ලුවෙන් නිදහස් වෙනවා ඔයාට දැනේවි. දැන් හැන්ඩ් බ්රේක් එක නිදහස් කරන්න. දැන් දාන්න D එකට. ඔබේ ගමන යන්න.
ඔයා මේ පියවර ටික පිළිපදිනවා කියන්නේ, ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන පද්ධතියට කිසිම "Shock" එකක් හෝ අනවශ්ය තෙරපුමක් දෙන්නේ නැහැ කියන එකයි. "වාහනයක් පදවනවා වගේම එය නිවැරදිව නැවැත්වීමත්, නැවත පණගැන්වීමත් කලාවක්. P සිට D දක්වා යන කෙටි පාරට වඩා, N හරහා යන නිවැරදි පාර ඔබේ ගියර් පෙට්ටියේ ජීවිතය රැකදෙනු ඇත!"
අංක 03 - කඳු පල්ලම් වලදී 'N' (Neutral) එකේ වාහනය පදවාගෙන යාම
ගොඩක් අය හිතන්නේ "N" එකට දැම්මම එන්ජිම නිදහස් නිසා, ඉන්ධන ඉතුරු වෙනවා කියලා, හැබැයි අන්තිමේදී , ඒ පොඩි මුදලක් ඉතුරු කර ගන්න ගිහින්, ලක්ෂ ගාණක ගියර් පෙට්ටියක් විනාශ කරගන්නවා.
ඔටෝ වාහනයක ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තෙල් පීඩනය හදන්නේ, එන්ජිමේ වේගය අනුවයි. ඔයා "N" එකට දැම්මම එන්ජිම "Idle" (අඩුම වේගයට) වැටෙනවා. හැබැයි දැන් වාහනය පල්ලමේ වේගයෙන් යනවා. එතකොට ගියර් රෝද වේගයෙන් කැරකෙනවා, ඒත් ඒවට අවශ්ය ලිහිසි තෙල් සහ සිසිලනය (Cooling) එන්ජිමෙන් ලැබෙන්නේ නැහැ.
වාහනය "N" එකේ තියෙනකොට ඔයාට "Engine Braking" ලැබෙන්නේ නැහැ. එතකොට ඔයාට සම්පූර්ණයෙන්ම බ්රේක් පැටල් එක මත යැපෙන්න වෙනවා. මේ නිසා බ්රේක් රත් වෙලා "Break Fade" කියන තත්වයට පත් වෙලා බ්රේක් පවා නැති වෙන්න පුළුවන්.
අංක 04 - රතු එළියට නතර කරගෙන ඉන්නකොට 'N' එකට දැමීම
රතු එළියක් ගාවදී වාහනය "N" කරන එක හොඳයි කියලා සමහරු හිතුවට, ඇත්තටම එතනදී වෙන්නේ අපි නොහිතන හානියක්. red light එකේ ඉන්න වෙන කාලය , විනාඩියකට අඩු කාලයක් නම්, "D" එකේම , බ්රේක් එක පාගාගෙන ඉන්න එක තමයි ගියර් පෙට්ටියට දිය හැකි උපරිම රැකවරණය.
ඔටෝ වාහනයක "N" සිට "D" එකට දාන හැම වතාවකම, ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන ක්ලච් ප්ලේට් (Clutch Plates) එකිනෙක ගැටිලා තමයි ගියර් එක සම්බන්ධ වෙන්නේ. ඔයා දවසට 20-30 වතාවක් රතු එළි ගාවදී මේක කරනවා කියන්නේ, අනවශ්ය විදිහට ක්ලච් ප්ලේට් ගෙවෙනවා කියන එකයි. ඒ වගේම එකපාරටම "N" සිට "D" එකට මාරු වෙද්දී ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තෙල් පීඩනය ක්ෂණිකව වෙනස් වෙනවා. මේක නිතර නිතර වීම ගියර් පද්ධතියේ ආයු කාලයට හොඳ නැහැ.
ඒ නිසා ට්රැෆික් එකක, විනාඩි 2-3ක් වාහනය එක තැන නතර කරන් ඉන්න වෙනවා නම් විතරක් , "N එකට දාලා හැන්ඩ් බ්රේක්" අදින්න. එතකොට ඔයාගේ කකුලටත් නිදහසක් ලැබෙනවා. නැත්තම් D එකේම බ්රේක් එක පාගන් ඉන්න එක තමයි හොදම වැඩේ
අංක 05 - රිවර්ස් කරනකොට , වාහනය නතර වීමට පෙර 'D' සහ 'R' මාරු කිරීම
මේක ගොඩක් අය ලේසියට කරන, හැබැයි ගියර් පෙට්ටියට හිතාගන්න බැරි තරම් ලොකු හානියක් කරන නරක පුරුද්දක්. වාහනයක් ඉස්සරහට යද්දී ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන දැති රෝද සහ අනෙක් කොටස් කැරකෙන්නේ එක දිශාවකට. ඔයා වාහනය නතර කරන්නේ නැතුව එකපාරටම 'R' (Reverse) දැම්මොත්, ගියර් පෙට්ටියට සිද්ධ වෙනවා එක දිශාවකට කැරකෙන රෝද ටික බලෙන්ම නතර කරලා, අනිත් පැත්තට කරකවන්න.
මෙන්න මේ වෙලාවේදී මහා විශාල කම්පනයක් (Shock) ඇති වෙනවා. මේකට තාක්ෂණිකව කියන්නේ Directional Shift Stress කියලා. මේක තේරුම් ගන්න පුළුවන් සරලම උදාහරණය තමයි , හිතන්න ඔයා හොඳට වේගයෙන් පැද්දෙන ඔංචිල්ලාවක ඉන්නවා කියලා. ඔංචිල්ලාව වේගයෙන් ඉස්සරහට යන වෙලාවේදී කවුරු හරි පිටිපස්සෙන් ඇවිත් එකපාරටම ඔංචිල්ලාව පස්සට අදින්න හැදුවොත් මොකද වෙන්නේ? ඔයාට ලොකු ගැස්සීමක් දැනෙනවා නේද ? ඔංචිල්ලාවේ ලණුවලට සහ ඒක හයි කරලා තියෙන ලීයට ලොකු තෙරපුමක් ඇති වෙනවා. ඒක නිතරම කළොත් ඔංචිල්ලාව කැඩෙන්න තියෙන ඉඩ ගොඩක් වැඩියි.
අන්න ඒ වගේම තමයි, වාහනය ඉස්සරහට යද්දී රිවර්ස් දාන එකත්. එතකොට අර ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන දැති රෝදවල දත්වලටයි, ඒවා රඳවාගෙන තියෙන Clutch plates වලටයි දරාගන්න බැරි පීඩනයක් එනවා. එක නිසා මීට පස්සේ , වාහනය රිවර්ස් කරන්න කලින් හෝ ඉදිරියට ගන්න කලින් වාහනය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කරලා, තත්පරයක් විතර ඉඳලා ගියර් එක මාරු කරන එකයි නුවණට හුරු.
අංක 06 - එන්ජිම 'N' එකේ තබා රේස් කර 'D' එකට දැමීම
මේකට කියන්නේ "Neutral Drops" කියලා. මේක වාහනයකට කරන්න පුළුවන් ලොකුම අපරාධයක්. ඇත්තටම මේක හරියට නිකන් තමන්ගේම වාහනයට "බෝම්බයක්" තියනවා වගේ වැඩක්.
එන්ජිම අධික වේගයෙන් (High RPM) කරකැවෙන වෙලාවක , ඒක ගියර් පෙට්ටියට සම්බන්ධ කළාම, ඒ මුළු වේගයම එකපාරටම ගියර් රෝද සහ ක්ලච් ප්ලේට් මතට වැටෙනවා. මේකෙන් ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන කොටස් කුඩු වෙලා යන්න වුනත් පුළුවන්. ඔටෝ වාහනයක එන්ජිමේ බලය ගියර් වලට දෙන්නේ තෙල් පීඩනයෙන්. එකපාරටම රේස් කරලා, ගියර් එකට දැම්මම ඒ තෙල් පීඩනය දරාගන්න බැරි තරම් වැඩි වෙලා, ඇතුළේ තියෙන සීල් (Seals) සහ වෑල්ව් (Valves) පිපිරිලා යන්නත් පුළුවන්.
ඔයාට වාහනය වේගයෙන් අදින්න ඕනේ නම්, ඒක කරන්න නිවැරදි ක්රමයක් තියෙනවා. ඒ තමයි බ්රේක් එක පාගාගෙනම 'D' එකේ තියෙද්දී එන්ජිම පොඩ්ඩක් රේස් කරලා බ්රේක් එක අතහරින එක. හැබැයි මේකත් වාහනයට හොඳ නැහැ, නිතර කරන්න එපා. 'N' එකේ ඉඳන් 'D' එකට මාරු කරන වැඩේ නම් කවදාවත් කරන්න එපා.
අංක 07 - වැරදි විදිහට ටෝ (Tow) කිරීම
මේකත් හරිම බරපතල කාරණයක්. ගොඩක් අය හිතන්නේ "ගියර් එක Neutral 👎 එකේ තියෙන්නේ, ඉතින් ඇදගෙන ගියාට කමක් නැහැ" කියලා. හැබැයි එතැනම තමයි ලොකුම විනාශය හැංගිලා තියෙන්නේ.
ඔටෝ වාහනයක ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ ලිහිසි තෙල්, එහෙම නැත්නම් Transmission Fluid පම්ප් වෙන්නේ , එන්ජිම පණගැන්වී ඇති විට ක්රියාත්මක වන තෙල් පොම්පය (Internal Oil Pump) මගින්. වාහනය කැඩී ඇති විට එන්ජිම ක්රියා විරහිතයි. ඒ නිසා අර තෙල් පොම්පය වැඩ කරන්නේ නැහැ. වාහනය ඇදගෙන යද්දී රෝද කැරකෙන නිසා, ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන ගියර් රෝද සහ පතුවළවල් (Shafts) වේගයෙන් කැරකෙනවා. හැබැයි ඒවට අවශ්ය ලිහිසි තෙල් පම්ප් වෙන්නේ නැති නිසා, ලෝහ කොටස් එකිනෙක තදින් ඇතිල්ලී අධික ලෙස රත් වෙනවා.
එක නිසා විශාල දුරක් මෙහෙම ඇදගෙන යන්න හැදුවොත් , ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන කොටස් පිච්චිලා හෝ දිය වෙලා මුළු ගියර් පෙට්ටියම නැවත පාවිච්චි කළ නොහැකි ලෙස විනාශ වෙන්න පුළුවන්. හොඳම සහ ආරක්ෂිතම ක්රමය තමයි "Flatbed Tow Truck" එකක් පාවිච්චි කරන එක. ඒ කියන්නේ වාහනයේ රෝද හතරම පොළොවේ නොගෑවෙන විදිහට ලොකු ලොරියක් උඩ පටවාගෙන යන එකයි.
අංක 08 - ගියර් ඔයිල් මට්ටම (Transmission Fluid) පරීක්ෂා නොකිරීම
එන්ජින් ඔයිල් ගැන තියෙන උනන්දුවෙන් භාගයක්වත්, අපේ අයට "ට්රාන්ස්මිෂන් ඔයිල්" (Transmission Fluid) ගැන නැහැ. ඒත් ඇත්තටම ඔටෝ වාහනයක ගියර් පෙට්ටිය කියන්නේ, එන්ජිමට වඩා හුඟක් සංවේදී කොටසක්.
ඔටෝ වාහනයක ගියර් ඔයිල් කියන්නේ නිකම්ම ලිහිසි ද්රව්යයක් විතරක් නෙවෙයි. ඒක කාර්යයන් 3ක් එකවර කරනවා:
එන්ජිමේ බලය රෝද වලට අරන් යන්නේ මේ තෙල් පීඩනයෙන්. ඒ කියන්නේ බලය සම්ප්රේෂණය කිරීමේ කාර්යය. ඇතුළේ තියෙන සිය ගණනක් ගියර් රෝද ඇතිල්ලීම වළක්වන ලිහිසි කිරීමේ කාර්යය. ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ හැදෙන අධික රස්නය උරාගෙන ඒක නිවන , සිසිල් කිරීමේ (Cooling) කාර්යය
තෙල් පරණ වුණාම හෝ අඩු වුණාම මේ වැඩ තුනම අඩපණ වෙනවා. එතකොට ගියර් මාරු වෙද්දී ගැස්සෙන්න (Jerking) පටන් ගන්නවා. අන්තිමට ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන ලෝහ කොටස් කුඩු වෙලා තමයි නතර වෙන්නේ. අලුත් ගියර් ඔයිල් සාමාන්යයෙන් රෝස හෝ රතු පාටයි. ඒක තද දුඹුරු හෝ කළු පාට වෙලා නම්, ඒ කියන්නේ ඒකේ ගුණය ඉවරයි. වහාම මාරු කරන්න ඕනේ. ඒ වගේම , තෙල් එකෙන් පිච්චුණු ගඳක් එනවා නම්, ඒ කියන්නේ ගියර් පෙට්ටිය "Overheat" වෙලා.
අංක 9. වාහනය රත් වීමට (Warm-up) පෙර වේගයෙන් ධාවනය කිරීම
ගොඩක් අයට තියෙන හදිසිය නිසා කරන ලොකු වැරැද්දක්. උදේට වැඩට යන්න පරක්කු වෙන නිසා වාහනය ස්ටාර්ට් කරපු ගමන්ම "D" එකට දාලා පාගනවා. ඒත් ඒ වෙලාවට ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ වෙන්නේ මාරම සටනක්.
සීතල වෙලාවට ඕනෑම ලිහිසි තෙල් වර්ගයක් "උකු" ගතියෙන් වැඩියි. හරියට ෆ්රිජ් එකේ තිබ්බ "මී පැණි" වගේ. මේ උකු තෙල් වලට ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තියෙන හීන් නාලිකා සහ වෑල්ව් (Valves) අස්සෙන් වේගයෙන් ගලාගෙන යන්න බැහැ. වාහනය පණගන්වපු ගමන් ගියර් එකට දාලා ඇද්දොත්, ගියර් පෙට්ටියේ උඩ කොටස් වලට තෙල් ලැබෙන්න කලින් ඒවා එකිනෙක ගැටෙනවා. ඒ කියන්නේ තෙල් නැතුව ලෝහ මත ලෝහ ඇතිල්ලෙනවා. උකු තෙල් එකපාරටම පීඩනයෙන් තල්ලු කරන්න ගියහම ගියර් පෙට්ටියේ තියෙන රබර් සීල් (Rubber seals) වලට දරාගන්න බැරි වෙලා ඒවා පිපිරෙන්න හෝ ලීක් වෙන්න පුළුවන්.
හිතන්න කෙනෙක් හොඳට තද නින්දක ඉන්නවා කියලා. එයා ඇහැරුණු ගමන් ඔයා එයාට කියනවා "දැන්ම නැගිටලා මීටර් 100 රේස් එකක් දුවපන්" කියලා. එයාගේ ඇඟ තාම තියෙන්නේ නිදිමතේ, සන්ධි තාම තද වෙලා, ලේ ගමනාගමනය සාමාන්ය විදිහටයි තියෙන්නේ. එයා එකපාරටම නැගිටලා දිව්වොත් එයාගේ මස්පිඬු පෙරළෙනවා, හුස්ම ගන්න අමාරු වෙනවා, සමහරවිට එතනම වැටෙන්නත් පුළුවන් නේද? හැබැයි එයා නැගිටලා, පොඩ්ඩක් ඇඟ හෙල්ලලා (Warm-up), වතුර ටිකක් බීලා දිව්වොත් කිසිම ප්රශ්නයක් නැහැ. අපේ වාහනයත් ඒ වගේ. උදේට ස්ටාර්ට් කළාම එන්ජිමටයි ගියර් පෙට්ටියටයි පොඩ්ඩක් "ඇහැරෙන්න" කාලය දෙන්න ඕනේ.
වාහනය පණගන්වලා, එන්ජිමේ RPM එක පොඩ්ඩක් අඩු වෙනකන් (සාමාන්යයෙන් තත්පර 30ක් - විනාඩියක්) ඉන්න. එතකොට ගියර් ඔයිල් ටික හැම තැනටම ගිහින්, රත් වෙලා පද්ධතියම සූදානම් වෙනවා.
අංක 10. වාහනයේ ධාරිතාවට වඩා බර පැටවීම හෝ තවත් වාහනයක් ඇදීම (Towing)
ඔටෝ වාහනයක ගියර් පෙට්ටිය හදලා තියෙන්නේ ඒ වාහනයේ බර සහ ඒකට නියම කරපු බර ප්රමාණයක් (Payload) අදින්න විතරයි.
ඔටෝ ගියර් පෙට්ටියක බලය එන්ජිමේ සිට ගියර් වලට යන්නේ Torque Converter එක ඇතුළේ තියෙන තෙල් හරහායි. ඔයා වාහනයට දරාගන්න බැරි බරක් පටවලා අදින්න හදද්දී, ඒ තෙල් එක මහා විශාල වේගයකින් කැරකෙන්න පටන් ගන්නවා. මෙතැනදී ඇතිවන ඝර්ෂණය නිසා තෙල් වල රස්නය සෙල්සියස් අංශක 100-120 පනින්න පුළුවන්.
ගියර් පෙට්ටිය ඇතුළේ තෙල් එළියට එන එක වළක්වන්න රබර් සහ ප්ලාස්ටික් මිශ්රිත "සීල්" වර්ග පාවිච්චි කරනවා. අර අධික රස්නය නිසා මේ රබර් සීල් ටික පරණ ප්ලාස්ටික් වගේ "ගල්" වෙලා කැඩෙන්න හෝ දිය වෙන්න පටන් ගන්නවා. සීල් දිය වුණාම තෙල් ලීක් වෙනවා. තෙල් පීඩනය අඩු වුණාම ගියර් එක හරියට වැටෙන්නේ නැතිව "Slipping" වෙන්න ගන්නවා. අන්තිමට ලක්ෂ ගාණක ගියර් පෙට්ටියම විනාශ වෙලා යනවා.
"ඔබේ Auto වාහනයට ආදරේ නම්, එහි ගියර් ලීවරය සමඟ සෙල්ලම් නොකරන්න. රුපියල් දහස් ගණනක අලුත්වැඩියාවකට වඩා තත්පර කිහිපයක ඉවසීම සැමවිටම ලාභදායකයි!"
